Społeczeństwo » Szkolnictwo i nauka
Czasy – ludzie – polityka
![]() |
| Zobacz więcej zdjęć » |
Jej celem było uczczenie pamięci Wielkiego Kanclerza, prawdziwego giganta polityki i kultury polskiej oraz przybliżenie problematyki związanej z epoką, w której żył i działał. Konferencja naukowa miała charakter interdyscyplinarny. Prezentowane referaty dotykały nauk humanistycznych, społecznych oraz historii sztuki i architektury. Organizatorami wydarzenia były Instytut De Republica oraz Akademia Zamojska.
Myślą przewodnią spotkania był jeden z najbardziej znanych cytatów Jana Zamoyskiego: „Takie będą Rzeczypospolite, jakie ich młodzieży chowanie”. Zaproszeni do udziału w konferencji goście zaprezentowali w referatach cały wachlarz tematyczny związany zarówno z postacią Jana Zamoyskiego, jak i z jego działalnością. Dr Przemysław Gawron, reprezentujący Wydział Prawa i Administracji Uniwersytetu Kardynała Stefana Wyszyńskiego w Warszawie, przybliżył postać samego Zamoyskiego oraz jego aktywności jako hetmana wielkiego koronnego. Prof. dr hab. Ryszard Szczygieł z Uniwersytetu Marii Curie-Skłodowskiej nakreślił stosunek kanclerza do miast oraz mieszczaństwa, zaś dr hab. Tomasz Homa SJ, prof. ucz. z Akademii Ignatianum w Krakowie, przybliżył słuchaczom poglądy Jana Zamoyskiego na ówczesną Rzeczpospolitą, zestawiając je z poglądami Piotra Skargi.
Bardzo ciekawą część konferencji stanowiły wykłady opisujące Jana Zamoyskiego jako polityka dbającego o stosunki Polski z zagranicą. Dr hab. Mieczysław Ryba, prof. ucz. reprezentujący Wydział Nauk Humanistycznych Katolickiego Uniwersytetu Lubelskiego, opisał działalność Wielkiego Kanclerza, która znacznie wykraczała poza granice „miasta idealnego”: – Jan Zamojski, oprócz tego, że był twórcą Akademii, bardzo czynnie udzielał się jako polityk u trzech władców: Zygmunta Augusta, Stefana Batorego i Zygmunta III Wazy. (…) W skali ówczesnych środków komunikacji musiał ogarniać rzeczywistość, wówczas jednego z największych państw w Europie. Musiał myśleć, jak zabezpieczyć tę całą rzeczywistość w sensie militarnym, stąd aktywność na północy czy na wschodzie, pod Pskowem, jak również w Mołdawii. Jak sam mówił o sobie [Zamoyski], sprawował wszystkie wielkie urzędy: był kanclerzem królewskim, podkanclerzem koronnym, hetmanem wielkim koronnym a zarazem założycielem miasta usytuowanego na osi europejskiego szlaku handlowego, co dawało mu wiele możliwości rozwoju.
Na ważny aspekt międzynarodowej działalności Jana Zamoyskiego i prowadzonej przez niego polityki w tym zakresie, zwrócił uwagę dr Cristian A. Bobicescu z Academii Română w Bukareszcie w swoim wystąpieniu zatytułowanym: „Pod skrzydłami królewskimi czy kanclerskimi? Jak Szymon Mohyła został hospodarem Wołoszczyzny w 1600 roku”: – Szymon Mohyła (brat hospodara mołdawskiego Jeremiego Mohyły) został osadzony na tronie hospodara Wołoszczyzny podczas wyprawy wojennej Jana Zamoyskiego w 1600 roku. W świetle dotychczasowej historiografii, hospodar ten został „mianowany” przez Jana Zamoyskiego. W rzeczywistości Jan Zamoyski był przeciwny osadzeniu Szymona na tronie zarówno przed, podczas, jak i po zakończeniu swojej ekspedycji, a jego stanowisko wspierał także Zygmunt III. Pomimo to Szymona ogłoszono jednak hospodarem Wołoszczyzny, a przyczyniło się do tego wsparcie udzielone jego kandydaturze przez Turcję osmańską.
W trakcie spotkania poruszony został także wątek rzymski w karierze Jana Zamoyskiego, a dokładnie rzecz ujmując – jego kontakty z Jerzym z Tyczyna. Nawiązała do nich w swoim wystąpieniu dr Ewelina Lilia Polańska reprezentująca Akademię Zamoyską: – Zachowana korespondencja Ticiniusa nie odzwierciedla zażyłości kontaktów z Janem Zamoyskim, o której wiemy z innych źródeł. Jednak nawet te okruchy pozwalają wejrzeć w różnorodność spraw, których załatwienie kanclerz powierzał Jerzemu z Tyczyna. W którym dokładnie momencie zaczęła się ta znajomość, nie wiadomo. Wiadomo, że połączyły ich sprawy państwowe, do których należał problem nieszczęsnego dziedzictwa włoskiego czy akcje dyplomatyczne w Rzymie związane z wyborem Stefana Batorego, a potem wojnami z Moskwą. W okresie rządów króla z Siedmiogrodu polski dyplomata w Wiecznym Mieście, za pośrednictwem Jana Zamoyskiego, otrzymywał od polskiego także dworu zlecenia kulturalne. Pośredniczył między innymi
w próbie utworzenia, z inicjatywy królewsko-kanclerskiej, Kolegium Królewskiego w Krakowie. Spore kontrowersje zrodziły się w trakcie starań Ticiniusa w Rzymie o zatwierdzenie nominata królewskiego Szymona Ługowskiego, prepozyta miechowskiego, na stanowisku biskupa przemyskiego, na czym zależało zarówno Zamoyskiemu, jak i Batoremu.
Pokłosiem zorganizowanej w Zamościu konferencji będzie publikacja naukowa zbierająca wszystkie przedstawione podczas spotkania referaty oraz inne, przygotowane specjalnie z myślą o 480. rocznicy urodzin Jana Zamoyskiego teksty.
Zapraszamy do obejrzenia krótkiego podsumowania filmowego tego wydarzenia: https://www.youtube.com/watch?v=aAavs54g02k
Nadesłał:
InstytutDeRepublica
|

17 lat Zelmotora. Rzeszowska firma, w której powstaje sprzęt SMAPP, obchodzi urodziny
Ukraiński biznes ostrożniejszy. Co to oznacza dla polskich firm?
Jedno kłamstwo, wiele pytań. Czy prywatny detektyw pomaga odkryć prawdę?
Siła psiej bliskości. Jak psy wspierają zdrowie i dobrostan seniorów.
Komentarze (0)